Leven we allemaal in een neo-tribaal tijdperk?

In dit artikel bespreken wij De neo-tribale revolte van Hans Boutellier (2025, van Gennep) en plaatsen we zijn diagnose van een ‘neo-tribaal tijdperk’ in een bredere sociaalwetenschappelijke context. Boutellier betoogt dat recente crises en langdurige maatschappelijke ontwikkelingen hebben geleid tot een hernieuwd, maar ambivalent verlangen naar gemeenschap, dat zich uit in meer tribale vormen van identificatie en conflict. Wij laten zien dat deze analyse een krachtig en bruikbaar denkkader biedt. We bespreken recent sociaal wetenschappelijk onderzoek dat laat zien dat er aanwijzingen zijn voor polarisatie en identitaire tegenstellingen. Daarnaast bespreken we analytische onduidelijkheden rondom het niveau van verklaring (individu versus groep) en de rol van verschillende actoren, zoals elites en media. We concluderen dat Boutellier’s diagnose waardevol is als conceptueel vertrekpunt. Verdere empirische uitwerking is nodig om de aard, omvang en oorzaken van neo-tribale dynamieken beter te begrijpen. We hopen dat dit essay daar een bijdrage aan levert.